Godność pracownika jest chroniona przez przepisy konstytucji i wielu aktów międzynarodowych oraz prawie Unii Europejskiej. I co z tego? Pracodawcy pomimo wielu apeli nie zawsze zamierzają stosować się do tych przepisów, gdyż takie akty prawne nie zawierają konkretnych i dostatecznie wysokich sankcji karnych czy finansowych. Należy do sprawy podejść praktycznie – wiedzieć jakie zachowania są przejawem lobbingu i wiedzieć jak zdobyć dowody i wykorzystać je przeciwko takim osobom.
Mobbing to wszelkie zachowania (działanie lub zaniechanie), które polega na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika (1):
– oskarżenia o złe wykonywanie pracy, zwłaszcza w obecności innych pracowników
– wyzywanie i obelgi w stosunku do pracownika
– zmuszanie do zostawania po godzinach pracy, strasząc zwolnieniem
– silna presja pracodawcy i ciągłe upominanie
– przeszkadzanie w wykonywaniu zadania przez pracownika i wiele innych zachowań, które są traktowane jako normalne (!)
Takie zachowanie musi w pracowniku wywoływać:
– poczucie, że jest niedoceniany i bezwartościowy
– przekonanie, że ktoś go upokarza i ośmiesza
– poczucie izolacji od otoczenia innych pracowników
Mobbing może prowadzić do problemów ze zdrowiem czy depresji – warto nie zwlekać i udać się do psychologa na terapię. Taki rozstrój zdrowia może być podstawą do orzeczenia na rzecz pracownika zadośćuczynienia pieniężnego od pracodawcy. Zapobiegnie i przeciwdziałanie mobbingowi jest obowiązkiem pracodawcy, który odpowiada za swoich pracowników i kadrę kierowniczą (2). Każdy wniosek czy zgłoszenie pracodawcy przez pracownika, że ktoś z zakładzie pracy stosuje wobec niego mobbing powinno spowodować kontrolę i jasne, czytelne działanie pracodawcy, który ma obowiązek reagować. Jeżeli toleruje on lub sam stosuje mobbing pracownik może zgłosić sprawę do sądu karnego, gdyż zachowanie takie lub samo mobbing może być przestępstwem.
Złośliwe czy uporczywe (zatem umyślne i celowe) naruszanie praw pracownika jest przestępstwem za które można zostać skazanym na:
– grzywnę
– karę ograniczenia wolności
– karę pozbawienia wolności do 2 lat (3).
Oprócz tego mobbing szczególnie dokuczliwy jest naruszeniem dóbr osobistych, a to stanowi podstawę do żądania odszkodowania i zaprzestania takich zachowań także w procesie cywilnym. Wynika to także z kodeksu pracy, gdyż „pracodawca jest zobowiązany szanować godność i inne dobra osobiste pracownika” (4).
W przypadku wspomnianego wcześniej rozstroju zdrowia pracownik może żądać zadośćuczynienia. W tym celu potrzebne nam będą zaświadczenia lekarskie czy zaświadczenie od naszego psychologa (5). Jeżeli nie mogąc znieść mobbingu w pracy zwolnimy się, a w przyczynie wypowiedzenia umowy o pracę wskażemy konkretne zachowania będące mobbingiem – i mamy na to dowody w postaci najlepiej zeznań świadków, filmików nagranych przez kogoś telefonem komórkowym itp. – możemy z powodzeniem wnieść do sądu pracy pozew o odszkodowanie od pracodawcy. Postępowanie w tym zakresie jest dla pracownika bezpłatne, a sady pracy są dla nich przychylne. Poza tym minimalne odszkodowanie, jakie można wywalczyć jest równe minimalnemu wynagrodzeniu za pracę.
Źródła:
1) Art. 94 (3) § 2 kodeksu pracy
2) Art. 94 (3) § 1 kodeksu pracy
3) Art. 218 § 1 kodeksu karnego
4) Art. 11 (1) kodeksu pracy w związku z art. 448 kodeksu cywilnego
5) art. 445 kodeksu cywilnego
Czy uważacie, że kodeks pracy wystarczająco chroni przed mobbingiem? Podzielcie się swoją opinią.
