Prawo Jak wygląda przesłuchanie dziecka w sądzie?

Jak wygląda przesłuchanie dziecka w sądzie?

-

W myśl Konwencji Praw Dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 20 listopada 1989 r., ratyfikowanej przez Polskę, Państwa – Strony Konwencji mają obowiązek zapewnić dziecku, które jest zdolne do kształtowania swoich własnych poglądów prawo do swobodnego wyrażania poglądów we wszystkich sprawach dotyczących dziecka, przyjmując je z należytą uwagą, stosownie do wieku oraz dojrzałości dziecka. Aby zrealizować ten postulat, dziecku należy zapewnić możliwość wypowiadania się w każdym postępowaniu sądowym i administracyjnym dotyczącym dziecka, bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawiciela bądź odpowiedniego organu, zgodnie z zasadami proceduralnymi prawa wewnętrznego. [1]

Szczególnie trudnymi dla dziecka sprawami są te, jakie rozstrzyga sąd opiekuńczy, dlatego też każdorazowo należy wyważyć, czy małoletni jest wystarczająco świadomy i dojrzały, by wziąć udział i przedstawić swoje stanowisko przed sądem. Zgodnie z treścią postanowienia Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 15 grudnia 1998 r. (I CKN 1122/98; LexPolonica nr 334439) należy kierować się: „(…) celowością, przy uwzględnieniu stopnia dojrzałości małoletniego oraz charakteru sprawy opiekuńczej, właściwy sąd powinien zapoznać się ze stanowiskiem tego małoletniego, mając na względzie jego dobro (art. 12 Konwencji o prawach dziecka oraz art. 573, 574 i 576 § 2 kpc)”.

W sprawach o pozbawienie władzy rodzicielskiej, jak też o przywrócenie tej władzy, dziecko nie jest uczestnikiem postępowania w rozumieniu art. 510 K.p.c. Tego typu postępowanie dotyczy wyłącznie sfery praw rodziców, a jej przedmiotem jest ocena ich postępowania z punktu widzenia prawidłowości wykonywania uprawnień i obowiązków rodzicielskich przez rodziców, nie zaś zachowanie dziecka. Nawet treść art. 12 Konwencji o Ochronie Praw Dziecka nie ma wpływu na to, że dziecko w tego typu sprawach nie jest uczestnikiem postępowania, co nie wyklucza, że może ono zostać przesłuchanie przez sąd w szczególnym trybie. Rzecz jasna, zawsze istnieje możliwość wysłuchania dziecka przez sąd opiekuńczy w sprawie o ograniczenie i pozbawienie władzy rodzicielskiej oraz w sprawie o wydanie dziecka jednemu z rodziców. Takie przesłuchanie małoletniego realizuje w stopniu wystarczającym obowiązek procesowy wysłuchania dziecka w każdej sprawie go dotyczącej.

Z kolei w sprawie o alimenty, gdzie dziecko jest uprawnionym do żądania alimentów, jego udział w postępowaniu w praktyce jest ograniczony, gdyż dziecko zastępowane jest przez przedstawiciela ustawowego, którym najczęściej jest jedno z rodziców. Kontrowersyjny jest udział małoletniego w postępowaniu, w którym rozstrzygane są kwestie związane z ojcostwem dziecka – gdy po rozwodzie rodziców jedno z nich wnosi o odwołanie darowizny poczynionej na rzecz dziecka z uwagi na fakt, że dowiedział się o tym, że dziecko pochodzi od innego mężczyzny. Każdorazowo konieczność przesłuchania dziecka i jego udział w takim postępowaniu powinien zostać uwzględniony, lecz nie można zapominać o ty, by chronić psychikę małoletniego.

Ochronna małoletniego jest dużo bardziej czytelna w przepisach dotyczących procedury karnej, zwłaszcza gdy ofiarą przestępstwa jest małoletni. Zgodnie z art. 185a Kodeksu postępowania karnego, w sprawach o przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności oraz przeciwko rodzinie i opiece małoletniego pokrzywdzonego, który w chwili przesłuchania nie ukończył 15 lat, przesłuchuje się w charakterze świadka tylko raz, chyba że wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania lub zażąda tego oskarżony, który nie miał obrońcy w czasie pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego. [2] Ponadto zasadą jest, że przesłuchanie przeprowadza sąd na posiedzeniu z udziałem biegłego psychologa.

Niekiedy małoletni za popełnione przestępstwa i wykroczenia odpowiada jako strona postępowania przed sądem opiekuńczym. Wówczas, niezależnie od wszystkiego, sąd musi małoletniego wysłuchać oraz zapewnić mu udział w postępowaniu. Poza odpowiedzialnością małoletniego przed sądem opiekuńczym (gdzie najsurowszą sankcją jest dla małoletniego umieszczenie w zakładzie poprawczym), może on w szczególnych wypadkach zasiadać jako oskarżony przed sądem karnym. Zgodnie z art. 10 § 2 Kodeksu karnego nieletni, który po ukończeniu 15 lat dopuszcza się czynu zabronionego związanego z przemocą i wyjątkowo okrutnego (które przepis wymienia szczegółowo), może odpowiadać na zasadach określonych w Kodeksie karnym, jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają, a w szczególności, jeżeli poprzednio stosowane środki wychowawcze lub poprawcze okazały się bezskuteczne.

Czy Wasze dziecko zeznawało kiedyś w sądzie? Jak to zniosło? Czekamy na Wasze komentarze!

Źródła:

[1] Art. 12 Konwencji Praw Dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 20 listopada 1989 r.
[2]  Art. 185a § 1 K.p.k.

Ewelina Paździora

Ewelina Paździora – ukończyła filologię polską i prawo  na Uniwersytecie Jagiellońskim. Współpracuje z  Kancelarią Adwokacką w Krakowie, zajmuje się zwłaszcza prawem cywilnym i prawem pracy. Oprócz tego specjalizuje się w prawie Unii Europejskiej. Przygotowuje się do egzaminu na aplikację adwokacką.

 

Nasz specjalista o sobie:


Polonistyka, prawo … a może jeszcze archeologia? Uwielbiam nieustanne zmiany i wyzwania. Ciągle stawiam sobie nowe cele i staram się dążyć do ich realizacji, fascynuje mnie rozwiązywanie zagadek i łamigłówek.  Połączenie wielu pasji sprawia, że interpretacja i zrozumienie prawnych problemów nie stanowi dla mnie trudności. We wszystkim co robię, staram się zachować należytą staranność, samodzielnie poszukuję odpowiedzi na trudne pytania, analizuję wszystkie możliwości.

Trochę romantyk, trochę realistka. W wolnych chwilach uciekam z dobrą książką daleko za miasto. Lubię włóczęgę po górach, amatorskie zdjęcia, nowych znajomych. Odwiedziłam z przyjaciółmi Krym, Pragę i wiele miast Europy Zachodniej. Moim marzeniem jest przejazd koleją transsyberyjską.

 

 

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here

WARTO PRZECZYTAĆ

Jak odnowić wnętrze?

Jeśli mamy ochotę odnowić nasze mieszkanie, wcale nie musimy wydawać fortuny na przeprojektowywanie, wyrzucanie mebli na śmietnik czy też burzenie ścian. Jeśli zależy nam na lekkim odświeżeniu mieszkania wystarczy czasem wykonać kilka zabiegów.

Jak zrobić wiązankę z żywych kwiatów?

Gdy odwiedzamy groby najbliższych, przynosimy ze sobą wiązanki. W sprzedaży dostępnych jest wiele dekoracji, które – jako wykonane przez profesjonalistów - są bardzo ładne, ale również bardzo drogie. Tego typu dekoracje, możemy jednak wykonać samodzielnie. Będą one równie piękne i o wiele tańsze.

Zobacz też

Screwdriver – przepis

Screwdriver to jeden z najprostszych drinków, jakie zna świat. Można by pokusić się o stwierdzenie, że w Polsce właśnie on jest najpopularniejszy, pomimo swojej obcej, angielskiej nazwy. Często lubiany i pity bez potrzeby nazywania go. Nazwa, nota bene, oznacza „Śrubokręt”.

Bluza męska – jak poprawić jej casualowy styl

Bluza to uniwersalna część garderoby, która zależnie od kroju i doboru dodatków może spełniać różne funkcje w codziennej, męskiej...

Zimowe zabawy z dziećmi w domu

Zima to zdecydowanie piękna pora roku, trzeba tylko nauczyć się dostrzegania jej zalet. Wprawdzie temperatura spada poniżej zera, na...

Może Cię zainteresuje: