Pracownik może podlegać wstępnym badaniom lekarskim oraz okresowym badaniom lekarskim. Wstępne badania lekarskie są przeprowadzane dla osób przyjmowanych do pracy (zaświadczenie lekarskie jest jednym z dokumentów, od których pracodawca może uzależnić zawarcie umowy o pracę) lub dla młodocianych pracowników, gdy są przenoszeni na inne stanowiska pracy. Podobnie w sytuacji, gdy inni pracownicy są przenoszeni na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe, muszą przedstawić wstępne badania lekarskie pracodawcy pod kątem nowego stanowiska pracy i związanych z nim wymagań zdrowotnych.
Wymóg wstępnych badań lekarskich nie dotyczy pracowników, którzy są przyjmowani ponownie do pracy u danego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy, na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą.1
W czasie zatrudnienia (trwania stosunku pracy) pracownik podlega obowiązkowi wykonywania okresowych badań lekarskich. Przeprowadzenia dodatkowych (tzw. kontrolnych) badań pracownika pracodawca powinien zażądać, gdy po chorobie (okresie niezdolności do pracy) trwającej dłużej niż 30 dni pracownik wraca do pracy. W takiej sytuacji to lekarz powinien ocenić wpływ wykonywanej pracy na chorobę trwającą dłużej niż 30 dni i zdolność do wykonywania pracy przez pracownika na dotychczasowym stanowisku.
Zasady przeprowadzania badań okresowych i kontrolnych są następujące:
– okresowe i kontrolne badania lekarskie przeprowadza się w miarę możliwości w godzinach pracy pracownika. Pracownikowi za czas spędzony na badaniach przysługuje prawo do wynagrodzenia, a w razie poniesienia przez niego kosztów przejazdu na te badania do innej miejscowości – przysługują mu należności na pokrycie kosztów przejazdu według zasad określających podróże służbowe.2
– dodatkowe, okresowe badania lekarskie pracodawca powinien zapewnić pracownikom, którzy są zatrudnieni u niego i wykonującymi pracę w warunkach szkodliwych, po zaprzestaniu pracy w kontakcie z tymi substancjami, czynnikami lub pyłami, a także już po rozwiązaniu stosunku pracy, jeżeli zainteresowana osoba zgłosi wniosek o objęcie takimi badaniami
– koszt badań lekarskich pracownika – zarówno badań wstępnych, okresowych jak i kontrolnych – ponosi pracodawca.3
– pracodawca dodatkowo ma obowiązek ponosić inne koszty profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami, niezbędnej z uwagi na warunki pracy
– badania okresowe (profilaktyczne) lekarz medycyny pracy wykonuje na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę, które to skierowanie określa rodzaj badania, jakie ma zostać wykonane, stanowisko pracy, na którym osoba przenoszona lub przyszły pracownik ma być zatrudniona, określać stanowisko pracy zatrudnionego pracownika, zawierać informację o zagrożeniach na stanowisku pracy – czyli wskazanie potencjalnych czynników szkodliwych dla zdrowia oraz wyniki badań i pomiarów tych czynników4
– badania pracowników wykonują wojewódzkie ośrodki medycyny pracy właściwe ze względu na miejsce świadczenia pracy przez pracownika lub siedziby zakładu pracy; należy przez to także rozumieć jednostki upoważnione przez wojewódzkie ośrodki do przeprowadzania takich badań
Czy uważacie, że badania wykonywane pracownikom są wystarczające? A może jest ich za dużo? Wyraźcie swoją opinię!
1. Art. 229 § 1 Kodeksu pracy
2. Art. 229 § 3 Kodeksu pracy
3. Art. 229 § 6 Kodeksu pracy
4. § 4 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy.
