Za rzecz uzyskaną w wyniku popełnienia czynu zabronionego należy uznać także pieniądze, środki płatnicze, dokument, na podstawie którego można uzyskać pewną sumę pieniędzy (czek) czy stwierdzający uczestnictwo w spółce. Przedmiotem paserstwa może być także program komputerowy.
Przestępstwo paserstwa jest uzależnione od stopnia świadomości sprawcy. Świadomość ta nie oznacza, że sprawca musi wiedzieć, że rzecz została uzyskana za pomocą czynu zabronionego lub została użyta do popełnienia tego czynu czy też zna wszelkie okoliczności związane z pochodzeniem danej rzeczy. Wystarczy, że sprawca domyśla się, że rzecz ma taki charakter, mimo że nie zna szczegółów dotyczących określonego czynu zabronionego, w którym rzecz została uzyskana.
Kupując radio samochodowe od grupy młodzieży, o której wiemy, że zajmuje się kradzieżami z włamaniem do samochodów, mamy świadomość, że konkretne radio również może pochodzić z takiego włamania i jest to wysoce prawdopodobne – brak bowiem dowodu zakupu, oryginalnego opakowania czy zabezpieczeń. Taki stopień świadomości sprawca musi mieć w chwili, gdy dokonuje przestępstwa paserstwa, czyli w chwili gdy kupuje, przyjmuje, pomaga w ukryciu czy pośredniczy w sprzedaży lub ukryciu takiej rzeczy. Paserstwo nie polega zatem wyłącznie na kupieniu od kogoś rzeczy pochodzącej z przestępstwa, lecz również na pomocy w jej zbyciu czy ukryciu, przy świadomości, że rzecz nie została zdobyta legalnie.
Za popełnienie czynów określonych jako paserstwo grożą następujące kary, oprócz przepadku rzeczy pochodzącej z przestępstwa:
1. pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 5 lat – za działanie opisane powyżej, które dotyczą rzeczy uzyskanej za pomocą czynu zabronionego. Nie jest ważne, czy osoba, która dopuszcza się paserstwa, brała udział w przestępstwie, gdzie rzecz została uzyskana, nie jest także istotne, czy w związku z paserstwem uzyskała korzyści majątkowe – liczy się fakt, czy paserstwo popełniono umyślnie, z pełną świadomością, że rzecz pochodzi z przestępstwa
2. grzywny, kary ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności na okres do 1 roku – w przypadkach tzw. mniejszej wagi1
3. kara pobawienia wolności od roku do 10 lat – jeżeli przedmiotem paserstwa jest rzecz mająca znaczną wartość (przekraczająca kwotę 200 000 zł w chwili popełnienia czynu) lub mająca szczególne znaczenie dla kultury (dzieła sztuki, zabytki, itp.)2
4. grzywny, kary ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do 2 lat – jeżeli sprawca dopuszcza się zakupu lub pomaga w zbyciu albo przyjmuje lub pomaga ukryć rzecz, o której na podstawie towarzyszących okoliczności powinien i może przypuszczać, że została uzyskana za pomocą czynu zabronionego – nie musi zatem wiedzieć, skąd rzecz pochodzi, lecz ma możliwość domyślenia się, że została zdobyta nielegalnie3
5. kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat – jeżeli sprawca dopuścił się paserstwa rzeczy, co do której powinien przypuszczać, że pochodzi z przestępstwa – a wartość rzeczy jest znaczna
Rzecz będąca przedmiotem paserstwa nie musi pochodzić bezpośrednio od sprawcy czynu zabronionego, w wyniku której ją uzyskano. Może pochodzić od „pośrednika”. Podobnie odpowiedzialność za paserstwo nie jest ograniczona wyłącznie do rzeczy w stanie z chwili popełnienia czynu zabronionego, w wynik którego została uzyskana – może to być rzecz zmodyfikowana, część tej rzeczy, np. części z kradzionego samochodu czy przemalowany i przerobiony samochód. Rzecz przetworzona także jest przedmiotem paserstwa.
Oprócz wypadków mniejszej wagi, gdzie odpowiedzialność karna jest niższa, sprawca może skorzystać z nadzwyczajnego złagodzenia kary przez dobrowolne naprawienie szkody (zwrócenie rzeczy właścicielowi) w stanie nieuszkodzonym. W takim wypadku możliwe jest nawet odstąpienie od wymierzenia kary.
Czy kara za paserstwo jest wg Was wystarczająco wysoka? A może jest zbyt surowa? Wypowiedzcie się!
1. Art. 291 § 1 i § 2 Kodeksu karnego
2. Art. 291 w zw. z art. 294 w zw. z art. 115 § 5 Kodeksu karnego
3. Art. 292 § 2 K.k.
