AZS (atopowe zapalenie skóry) u niemowląt – przyczyny, objawy, leczenie

U ponad połowy chorych pierwsze objawy pojawiają się między 3 a 6 miesiącem życia. Stan skóry zależny jest w pewnym stopniu od pory roku, wiosna i jesień są okresami nasilenia objawów, a latem następuje czas poprawy. W przebiegu atopowego zapalenie skóry wyróżnia się trzy fazy: niemowlęcą, trwającą przez okres 2 pierwszych lat życia, dziecięcą, która trwa do 12 roku życia oraz młodzieżowo-dorosłą. AZS ma charakter choroby przewlekłej. U wielu pacjentów obserwuje się jej przebieg w postaci nawrotów i okresów remisji. Atopowe zapalenie skóry związane jest z symptomami – wypryskiem na skórze w dość typowych miejscach – w zgięciach łokciowych i kolanowych, na twarzy i szyi. Skóra jest sucha, ma tendencję do rogowacenia, jest nadwrażliwa na różne alergeny takie jak pokarmy, pyłki, dymy, wełnę czy kosmetyki. Z czasem dochodzi do jej lichenizacji, co oznacza, że skóra staje się szorstka, sucha, gruba i wygląda tak, jakbyśmy oglądali ją przez szkło powiększające. Najbardziej męczącym objawem jest nasilony świąd skóry, który nie pozwala choremu opanować się przed drapaniem jej.

Ogromna rola przypada profilaktyce w rodzinach o zwiększonym ryzyku AZS. Warto wiedzieć, że w momencie, gdy w jedno z rodziców cierpi na chorobę atopową, ryzyko w postaci wystąpienia choroby u dziecka wynosi około 30%, zaś wzrasta, do 70%, jeśli oboje rodzice mają symptomy atopii. Profilaktyka powinna rozpocząć się wówczas już w trakcie trwania ciąży. Istotna jest eliminacja już w tym okresie zwłaszcza niektórych najpopularniejszym alergenów pokarmowych – owoców cytrusowych, truskawek, poziomek, orzechów, czekolady.

Uważa się, że wspomagającą bronią jest karmienie dziecka piersią. W mleku matki znajdują się, bowiem liczne substancje, które wpływają korzystnie na układ immunologiczny dziecka. W niektórych przypadkach stosuje się do karmienia dziecka hydrolizaty kazeiny, białka serwatkowe lub preparaty mlekozastępcze.

U niemowląt najczęściej zmiany skórne wywoływane są przez alergeny pokarmowe. Wyprysk, skaza lokalizują się na twarzy, szyi, zgięciach ciała. Przeważają rozsiane lun zlewające się grudki wysiękowe, strupy, czasem złuszczanie się skóry. Dlatego do diety niemowlęcia należy wprowadzać powoli nowe pokarmy i starać się unikać tych alergenów pokarmowych, które szczególnie często wywołują zmiany na skórze. Należą do nich – sery, jaja, czekolada, kakao, cytrusy, orzechy, truskawki.

Po wprowadzeniu każdego nowego produktu do diety niemowlęcia należy go bacznie obserwować, jeśli dojdzie do wystąpienia lub nasilenia zmian w dalszej diecie eliminuje się taki produkt. Kluczową rolę ogrywa systematyczna pielęgnacja skóry dziecka. Do kąpieli należy stosować ciepłą wodę, używać kosmetyków przeznaczonych dla alergików, bez dodatków środków zapachowych. Korzystnie na zmiany skórne wpływa znana od pokoleń kąpiel w krochmalu czy siemieniu lnianym. Zawsze należy starannie osuszyć skórę dziecka po kąpieli. W codziennej pielęgnacji muszą być obecne maści i kremy o wysokiej zawartości lipidów, aby natłuścić nadmiernie suchą skórę. Nazywane są one często emolientami, mają one nie tylko natłuszczać skórę, przywracać jej naturalną ochronę, ale także poprzez zatrzymanie w niej wody odpowiednio nawilżać ją.

Używać należy środków zawierających substancje od lat sprawdzone jak lanolina, wazelina, parafina. Dziecko należy smarować kilka razy w ciągu dnia kremami z ich zawartością, a na noc jego skórę pokrywa się tłustszą maścią. Choć pielęgnacja jest nieodłącznym elementem leczenia czasem nie wystarcza. Nie ukoi ona uporczywego świądu. Ulgę przynoszą maści i kremy zawierające steroidy, które muszą być stosowane zgodnie z zaleceniami lekarza. Na skórę podrapaną należy stosować leki odkażające lub antybiotyki, aby nie doszło do ciężkich infekcji.