Kompleks Elektry został stworzony przez Zygmunta Freuda – austriackiego neurologa a zarazem psychiatrę i twórcę psychoanalizy. Kompleks ten jest podświadomym i zupełnie stłumionym pociągiem seksualnym dziewczynki do jej ojca. Występuje u dzieci w wieku od 3 do 6 lat. Podobnie jak w kompleksie Edypa – w którym to chłopiec odczuwa pociąg do matki – w kompleksie Elektry dziewczynki nieświadomie ustosunkowują się do matki wrogo, traktując ją jako rywalkę. Równocześnie odczuwają one przy tym strach przed matką.
U chłopców najpierw występuje kompleks Edypa, po czym pojawia się lęk kastracyjny. U dziewcząt obserwujemy odwrotną zależność. Kompleks Elektry poprzedzony jest lękiem kastracyjnym, jednak w żeńskim odpowiedniku nosi on nazwę zazdrości o członek (z ang. penis envy). Freud uważał, że dziewczynki zazdroszczą chłopcom posiadanie penisa, gdyż widzą, iż nie mogą konkurować pod względem falliczności z chłopcami. Prowadzi to do rozluźnienia związku córek z matkami, a co za tym idzie – do umocnienia więzi z ojcami, którzy posiadają ten cenny narząd.
Skutkiem tego jest słabsze ukształtowanie się u dziewcząt superego – jednej z trzech struktur osobowości w modelu psychoanalitycznym. Superego stanowi reprezentację zasad moralnych, które rodzice dostarczają swym dzieciom w procesie socjalizacyjnym. Superego jest moralną sferą, ma za zadanie hamować popędy struktury id, która kieruje się zasadą przyjemności. W efekcie kształtuje się osobowość dziewczynki, zaś stosowanie przez rodziców kar i nagród włącza się w budowanie ja idealnego, które stanowi subsystem superego.
Co sądzicie o tego rodzaju ujęciu wczesnych konfliktów psychicznych – o Freudzie i psychoanalizie? Podzielcie się opiniami.
