W dawnych czasach istniał nawet obyczaj z nim związany, tzw. pogrzeb żuru i śledzia. Polegał na zakopywaniu za wsią garnka z ową zupą i wieszania prawdziwego lub wyciętego z deski śledzia na drzewie. Symbolizowało to zakończenie postu i nadejścia lepszego dla podniebienia okresu. Dlaczego zwyczaj ten dotyczył żuru? Do jego sporządzenia potrzebna była tylko żytnia mąka bądź kawałek razowego chleba, czego nie brakowało nawet w najbiedniejszych gospodarstwach. Stąd żurek był codzienną strawą w czasie postu przed Wielkanocą, tym bardziej, że do jego ugotowania nie potrzeba było mięsa.
W dzisiejszych czasach, kiedy powraca się do staropolskiej tradycji, docenia się żur ze względu na właściwości jego zakwasu. Duża zawartość witamin, szczególnie witaminy C i B oraz składników pochodzących z czosnku, dodawanego do żuru, powoduje, iż przypisuje się żurowi wzmacnianie odporności, zapobieganie sezonowym przeziębieniom, a nawet poprawianie samopoczucia po imprezie suto zakrapianej alkoholem.
Jest mnóstwo przepisów i nazw na wielkanocny żur. Jeden z nich – żur kujawski – figuruje nawet na liście produktów tradycyjnych promowanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Do jego przygotowania będzie potrzeba:
5 łyżek mąki żytniej (w sklepach można kupić mąkę tzw. żurkową, to nic innego jak typ 720, choć można użyć mąki żytniej razowej)
1-2 ząbki czosnku
skórka lub pół kromki razowego ciemnego chleba
1 litr ciepłej przegotowanej wody
Do wysokiego glinianego lub szklanego naczynia wsypać mąkę, dodać czosnek pokrojony w plastry, chleb i pół litra wody. Wszystko dobrze wymieszać, dolać resztę wody. Przykryć lnianą ściereczką i odstawić w ciepłe miejsce na 3-4 dni. Mieszać raz dziennie drewnianą łopatką. Kiedy żurek zaczyna wydzielać kwaśny zapach, żurek jest gotowy. Można przelać go do butelek i przechowywać do dwóch tygodni.
Kiedy mamy już zakwas, możemy przygotować wielkanocny żur, do czego będzie nam potrzebne:
20 dag wędzonego boczku lub kiełbasy
0,5 l żuru (zakwas)
2 l wody
1 cebula
włoszczyzna
1 łyżka utartego chrzanu
ząbek czosnku
sól
Ugotować wywar z mięsa i włoszczyzny. Do odcedzonego wywaru dolać żur, zagotować. Wędzony boczek bądź kiełbasę pokroić w kostkę, podsmażyć na małym ogniu, aż wytopi się z nich tłuszcz. Dorzucić pokrojoną cebulę, zeszklić i dodać do zupy. Doprawić chrzanem, czosnkiem i solą.
Można zabielić taki żurek śmietaną i wkroić jajka ugotowane na twardo. Podawać z chlebem. Apetycznie wygląda podawany w wydrążonym chlebie.
Znacie inny przepis na żurek wielkanocny? Podzielcie się nim z nami.
